Gratis tool

Reciprociteitsfalen bij film

Kies je film en de gemeten belichtingstijd. Je krijgt de werkelijk benodigde tijd en hoeveel stops je extra moet belichten.

Begin bij

Film

Gemeten tijd8.0 s

Onder een seconde is geen correctie nodig. Daarboven wordt film trager, en dat loopt hard op: waar acht seconden nog een stop extra vraagt, is dat bij een minuut al ruim twee. De tool gebruikt een machtsbenadering per film; voor kritisch werk blijft de datasheet van de fabrikant leidend.

Reciprociteitsfalen speelt alleen op film. Digitale sensoren hebben dit niet, en daar is een lange belichting precies zo lang als hij zegt. Combineer je dit met een grijsfilter, reken dan eerst het filter door en pas daarna het reciprociteitsfalen: de correctie hoort bij de tijd die je werkelijk gaat belichten.

Wat je meter zegt, en wat het negatief nodig heeft. Het verschil loopt hard op naarmate de belichting langer wordt.

Werkelijk belichten

15 s

gemeten 8.0 s

Extra belichting

+0.9 stops

ten opzichte van de meting

Hele reeks voor Ilford HP5 Plus

Gemeten	Belichten	Extra
1.0 s	1.0 s	+0.0 stop
2.0 s	2.5 s	+0.3 stop
4.0 s	6.1 s	+0.6 stop
8.0 s	15 s	+0.9 stop
15 s	35 s	+1.2 stop
30 s	1 min 26 s	+1.5 stop
1 min 00 s	3 min 33 s	+1.8 stop
2 min 00 s	8 min 49 s	+2.1 stop
4 min 00 s	21 min 52 s	+2.5 stop
5 min 00 s	29 min 18 s	+2.6 stop

Kleurfilm verschuift daarnaast van kleur bij lange belichtingen; dat vraagt een correctiefilter dat hier niet in zit.

Verder rekenen

ND-filterTwee richtingen: welk grijsfilter heb je nodig voor een gewenste sluitertijd of fps, of welke sluitertijd krijg je met een filter dat je opzet.BelichtingsdriehoekSpeel met diafragma, sluitertijd en ISO en zie hoe ze elkaar in balans houden. Vind gelijkwaardige combinaties voor dezelfde belichting.SterrensluitertijdBereken de langste sluitertijd waarbij sterren nog puntvormig blijven, met de 500-regel en de nauwkeurigere NPF-regel.Sunny 16Vind de juiste sluitertijd en diafragma op zicht, op basis van de lichtsituatie en de zonnige-16-regel.

Achtergrond

Hoe het werkt

Wat reciprociteitsfalen is

Bij korte belichtingen reageert film netjes lineair op licht. Maar boven ongeveer een seconde wordt film steeds trager: je hebt onevenredig veel langer nodig voor dezelfde dichtheid. Negeer je dat, dan worden lange belichtingen onderbelicht.

Per film verschillend

Elke emulsie heeft zijn eigen gedrag. Fuji Acros is vrijwel immuun, terwijl veel klassieke films flink corrigeren. De tool gebruikt een machtsbenadering per film; voor kritisch werk blijft de datasheet van de fabrikant leidend.

Praktisch voorbeeld

Zo reken je het uit

Wat een gemeten 8 seconden op Ilford HP5 Plus in werkelijkheid moet worden.

01
Vul je gemeten tijd in
8 seconden, afgelezen van je lichtmeter.
02
Kies je film
Ilford HP5 Plus. Onder 1 seconde is er geen correctie nodig; daarboven wordt film trager dan de meter denkt.
03
Lees de gecorrigeerde tijd
15 seconden, bijna een volle stop extra. Belicht je op 8, dan is je negatief te dun.
04
Kijk wat er bij langere tijden gebeurt
Een gemeten 30 seconden wordt 1 minuut 26 op HP5, ruim anderhalve stop. Op Fujifilm Acros blijft 30 seconden gewoon 30 seconden. Het verschil tussen films is hier groter dan het verschil tussen twee stops belichting.

Veelgestelde vragen