Gratis tool
Macro-vergroting
Kies brandpunt, diafragma en vergroting. Je ziet wat het licht werkelijk ziet, hoeveel er scherp blijft en hoeveel ruimte je nog hebt tot je onderwerp.
Jouw camera
Blijft staan in alle tools
Begin bij
Effectief diafragma
f/16.0
2.0 stop lichtverlies
Scherptediepte
928 µm
bij f/8 ingesteld
Werkafstand
200 mm
onderwerp tot het voorste knooppunt
Beeldveld
36.0 mm
breedte op Fullframe (35 mm)
Uittrek of tussenring
100 mm
om 1:1 te halen met 100 mm
Diffractie
zichtbaar
het effectieve f/16.0 zit voorbij de grens van f/4.5
Bij macro is het diafragma dat het licht ziet niet het diafragma dat je instelt. Naarmate de lens verder uittrekt wordt de opening ten opzichte van de afstand tot de sensor kleiner: op ware grootte werkt f/8 als f/16. Dat verklaart de twee stops die je meter buiten de zoeker niet meerekent, en het verklaart waarom een macro-opname zo snel zacht wordt: diffractie rekent met datzelfde effectieve getal.
De scherptediepte hangt bij dichtbijwerk vrijwel alleen van de vergroting en het diafragma af, niet van het brandpunt. Een 60 mm en een 180 mm geven op 1:1 en f/8 dezelfde millimeters. Wat het brandpunt wel verandert is de werkafstand, en dat is bij levende onderwerpen het hele verschil tussen een foto en een lege tak.
Verder rekenen
Achtergrond
Hoe het werkt
Het diafragma dat je instelt is niet het diafragma dat telt
Naarmate de lens verder uittrekt, wordt de opening kleiner ten opzichte van de afstand tot de sensor. Het effectieve diafragma is het ingestelde getal maal een plus de vergroting: op ware grootte werkt f/8 als f/16. Dat verklaart de twee stops die je meter buiten de zoeker niet meerekent, en waarom een macro-opname met flits opeens twee stops meer vraagt.
Scherptediepte in millimeters
Bij dichtbijwerk hangt de scherptediepte vrijwel alleen af van de vergroting en het diafragma, en niet van het brandpunt. Een 60 mm en een 180 mm geven op 1:1 en f/8 dezelfde millimeters. Wat het brandpunt wel verandert is de werkafstand, en dat is bij levende onderwerpen het verschil tussen een foto en een lege tak.
Diffractie komt eerder dan je denkt
Omdat diffractie met het effectieve diafragma rekent, is f/11 op ware grootte in werkelijkheid f/22. Op een moderne sensor zit dat ruim voorbij de grens waarop het airy-schijfje groter wordt dan een pixel. Meer scherptediepte kopen met een kleiner diafragma houdt bij macro dus snel op, en dat is precies waarom stacken in dit vak de norm is.
Praktisch voorbeeld
Zo reken je het uit
Een 100 mm macro op ware grootte, f/8, op fullframe van 24 megapixel.
- 01
Bepaal de vergroting
Ware grootte is 1:1, dus de vergroting is 1. Het onderwerp is dan precies zo groot op de sensor als in het echt.
- 02
Reken het effectieve diafragma
f/8 maal (1 + 1) is f/16. Dat kost twee stops licht ten opzichte van wat je instelt.
- 03
Lees de scherptediepte
Bij 1:1 en f/8 op fullframe blijft ongeveer 0,9 millimeter scherp. Een insect van vijf millimeter diep valt daar dus niet in.
- 04
Kijk naar de werkafstand
Op 1:1 met 100 mm staat het onderwerp 200 millimeter voor het voorste knooppunt. Met een 180 mm is dat 360, en dat is bij een schuwe libel het hele verschil.
Veelgestelde vragen
Macro-vergroting
Wat betekent 1:1 precies?
Dat het onderwerp op de sensor even groot is als in het echt. Een insect van vijf millimeter beslaat dan vijf millimeter van je sensor, ongeveer een zevende van de breedte op fullframe. 1:2 is de helft van die maat, 2:1 het dubbele.
Werkt dit ook met tussenringen?
Ja. De tool geeft de benodigde uittrek in millimeters: op 1:1 is dat precies het brandpunt van de lens. Een tussenring van 25 mm op een 50 mm levert dus 0,5 vergroting op, mits de lens zelf op oneindig staat.
Waarom is mijn sensor van invloed?
Op de scherptediepte, via de circle of confusion, en op het beeldveld. Bij gelijke vergroting legt een kleinere sensor een kleiner stuk van het onderwerp vast, wat in de praktijk als meer bereik voelt. De vergroting zelf verandert niet: die is een eigenschap van de lens en de uittrek.
Maatwerk tools
Bouw je eigen tool
Deze rekentools bouw ik zelf, in dezelfde stack waarmee ik webapps voor bedrijven maak. Een calculator, planner of dashboard voor jouw werk kan net zo goed.