Gratis tool
Lichtvorm
Vul de breedte van je bron en de afstanden in. Je ziet het karakter van het licht en hoe hard de slagschaduw op je achtergrond wordt.
Begin bij
Karakter van het licht
zacht
met een duidelijke maar zachte schaduwrand
Bron vanaf het onderwerp
30 graden
verhouding 0.53 keer de afstand
Schaduwovergang
1.1 m
breedte op de achtergrond
Zelfde licht met een andere bron
De hardheid hangt aan de verhouding, dus een bron van een andere maat geeft hetzelfde karakter op een evenredig andere afstand.
Hoe zacht een lichtbron is, hangt niet af van zijn maat maar van hoe groot hij is vanaf het onderwerp gezien. Een paraplu van een meter op vier meter afstand is harder licht dan een bordje van twintig centimeter op vijftig. Daarom klopt de vuistregel "grote bron is zacht licht" alleen als de afstand erbij staat, en is dichterbij zetten vrijwel altijd goedkoper dan een grotere bak kopen.
De overgang op de achtergrond is een tweede vraag met een eigen antwoord. Hij wordt breder als de bron groter is, en ook als je onderwerp verder van de achtergrond af staat. Wil je een harde slagschaduw op een muur, dan zet je het onderwerp er dichtbij en de bron ver weg; wil je die schaduw kwijt, dan haal je het onderwerp naar voren.
Verder rekenen
Achtergrond
Hoe het werkt
Groot is relatief
De hardheid van licht hangt niet af van de maat van je softbox, maar van hoe groot die is vanaf het onderwerp gezien. Een paraplu van een meter op vier meter afstand is harder licht dan een bordje van twintig centimeter op vijftig. Daarom klopt de vuistregel over grote bronnen alleen als de afstand erbij staat, en is dichterbij zetten vrijwel altijd goedkoper dan een grotere bak kopen.
De overgang op de achtergrond
Waar de kernschaduw ophoudt en de halfschaduw begint, hangt af van de bronbreedte maal de afstand tot de achtergrond, gedeeld door de afstand tot de bron. Twee opstellingen met even zacht licht op het gezicht kunnen dus een heel verschillende slagschaduw op de muur geven, en dat is meestal wat je op de foto stoort.
Hardheid en helderheid zijn twee knoppen
Dichterbij zetten maakt het licht zachter en tegelijk veel feller, want de kwadratenwet loopt mee. Dat is geen bijwerking maar de reden dat lichtvorm en belichting in de studio altijd samen opgelost worden: het vermogen omlaag draaien houdt de zachtheid, een stap achteruit niet.
Praktisch voorbeeld
Zo reken je het uit
Een softbox van 80 centimeter op anderhalve meter, met de achtergrond twee meter achter het onderwerp.
- 01
Bepaal de verhouding
80 centimeter op 150 centimeter is 0,53 keer de afstand. Dat is zacht licht met een duidelijke maar zachte schaduwrand.
- 02
Kijk vanuit het onderwerp
De bron beslaat dan ongeveer 30 graden van het gezichtsveld. Ter vergelijking: de zon is een halve graad, en dat is precies waarom zonlicht messcherpe schaduwen geeft.
- 03
Reken de overgang uit
80 maal 200 gedeeld door 150 geeft een overgang van 107 centimeter op de achtergrond. Die schaduw is dus vrijwel geen rand meer, maar een verloop.
- 04
Schuif het onderwerp naar voren
Zet de achtergrond op een halve meter en de overgang zakt naar 27 centimeter: dezelfde bron, dezelfde zachtheid op het gezicht, maar een veel duidelijker slagschaduw.
Veelgestelde vragen
Lichtvorm
Is een grotere softbox altijd beter?
Nee. Wat telt is de verhouding tussen bronmaat en afstand. Een kleinere bron dichterbij geeft precies hetzelfde karakter, en past bovendien vaker in de ruimte. De tool rekent onderaan uit welke maat op welke afstand hetzelfde licht geeft.
Geldt dit ook voor een raam?
Ja, een raam is gewoon een lichtbron met een maat. Vul de breedte van het raam in en de afstand tot je onderwerp. Direct zonlicht door dat raam is een ander verhaal: dan is de zon je bron en die is een halve graad groot, dus hard, hoe groot het raam ook is.
Waarom staat er geen diffuus of doorschijnend materiaal in?
Omdat het effect daarvan al in de bronmaat zit. Een doek voor een flitser maakt het doek de bron, niet de flitser. Vul dus de maat van het doek in en de afstand van het doek tot je onderwerp, en het antwoord klopt.
Maatwerk tools
Bouw je eigen tool
Deze rekentools bouw ik zelf, in dezelfde stack waarmee ik webapps voor bedrijven maak. Een calculator, planner of dashboard voor jouw werk kan net zo goed.